Querido diario: É posible dinamizar as aulas de idiomas? (04.02.16)

Izade as velas, navegantes!

Coa clase de hoxe chegou unha nova brisa que debemos aproveitar para seguir avanzado na nosa viaxe polos mares da ensinanza de linguas. Tivemos a nosa primeira sesión con Luz Valencia, unha dos catro docentes que imparten a materia de Didáctica da Ensinanza das Linguas Estranxeiras. Existe só un xeito de ensinar idiomas? Que tipo de docente serei nun futuro? Podedes ver a miña opinión nesta entrada.

Esta primeira sesión foi unha boa carta de presentación para a nova profesora. Trouxo con ela unha brisa de aire fresco, que aportou a tan ansiada parte práctica que todas estabamos agardando, acompañada dun toque de dinamismo na aula. Diría que foi unha boa mostra de que hai máis dunha maneira de facer as cousas e, tamén, de que hai máis dunha maneira de ensinar idiomas. Nas catro horas de sesión, saíron á conversa varios temas para desenvolver, pero nesta entrada vou plasmar unha reflexión persoal sobre tipos de docente e o emprego de dinámicas da aprendizaxe non formal no ensino de L.E.

Por unha banda, hai quen di que nun futuro tenderemos irremediablemente a imitar os profesores cos que nos fomos topando ao longo da nosa formación, o cal incluiría, entre outros aspectos, os seus métodos e o seu estilo de trato de cara ao estudantado. Persoalmente, comprendo que pode ser máis sinxelo axustarse aos modelos de docente que xa coñecemos pero, se boto a vista atrás e penso en tódolos profesores que pasaron pola miña vida, non me faría ningunha graza que esa afirmación fose totalmente certa. Mestras que baseaban a súa clase no ditado dos contidos, en subliñar a materia que debiamos memorizar, en clases en silencio absoluto, en castigos inútiles, en infinitas tarefas para facer na casa... Isto último podería ser unha lista do que non facer nunha aula de idiomas que podería ocupar unha entrada enteira do blog.

Por outra banda, non tódalas miñas experiencias foron tan negativas, tamén tiven a sorte de atopar bos profesores aos que non me importaría tanto parecerme, con vocación, que non esquecían nunca o sorriso na casa, nos que a esixencia e a amabilidade estaban repartidas a partes iguais. Docentes que se preocupaban na medida xusta polos seus alumnos, que nos axudaban a pensar e a razoar por nós mesmos organizando debates, que nos ensinaban a pensar na realidade que nos rodea grazas a actividades sobre temas controvertidos de actualidade, que reorganizaban as mesas na aula para facernos sentir máis cómodos e favorecer que nos axudaramos entre nós. Por iso, gústame pensar que cadaquén pode decidir que tipo de docente ser, en quen quere inspirarse e, incluso, que somos quen de escoller aquelas características que nos interesen de distintos ensinantes e intentar conxugalas todas, dando como resultado unha especie de colaxe de boas prácticas. Ese é o tipo de docente que quero ser nun futuro.

Esta sesión con Luz Valencia mostroume por primeira vez un exemplo real de que é posible utilizar xogos e dinámicas típicas da aprendizaxe non formal nunha clase de idiomas e que resulte un éxito. Iría máis aló e diría que non só é posible, senón que é moi recomendable. A propia sesión foi un exemplo de uso deste tipo de dinámicas para distintos fins: realizamos varios xogos/dinámicas de presentación e coñecemento do alumnado, quecemento, activación de vocabulario, cohesión de grupo, etc. Tamén se poden traballar as competencias que marca a LOMCE con este tipo de estratexias, por exemplo, mediante a dramatización ou xogos competitivos que permitan manexar vocabulario, cuestións culturais, interacción entre alumnos, conversación, escoita activa e ao mesmo tempo, que favorezan a creatividade.

Desde o meu punto de vista, aprender e xogar son dúas accións que van da man. Como monitora de tempo libre, xa coñecía varios dos xogos/dinámicas que realizamos con Luz, teño visto a reacción de mozos e mozas a ditas dinámicas, escoitado as súas reflexións e comprobado o útiles que poden chegar a ser. Pero, tiña as miñas dúbidas sobre a súa utilidade real nun aula de ensino formal. O meu medo principal era que ao instalar ese esquema de funcionamento na clase os alumnos puideran esquecer que están nun aula, menosprezar a autoridade do docente, revolucionarse e dispersarse. Agora vexo que realmente non depende tanto no que se faga na clase senón de como sexa a actitude do docente e do ambiente que logremos crear. Sobre todo, diría que é fundamental aclarar desde o primeiro día cal será o funcionamento das sesións e acordar unhas normas básicas de convivencia. Pero ademais, considero que nunha clase de idiomas debe respirarse confianza, respecto mutuo, amabilidade, seriedade… Esa podería ser a clave para afastarse do modelo tradicional, para aplicar dinámicas que funcionen e para que se lles saque o maior proveito posible.

Qué opinades vós, navegantes? Estamos condenados a repetir o que fixeron os nosos docentes? Son as dinámicas e xogos unha boa forma de aprender idiomas? Cal credes que é a clave para que as dinámicas funcionen?
Ata pronto!